رادیولوژی

رادیولوژی از دو کلمه رادیو که به معنی موج تابش یا اشعه است و لوژی که به معنی بیان است تشکیل شده است. رادیولوژی یعنی مطالبی که از زبان اشعه بیان می شود. رادیولوژی تصویری است که با اشعه ایکس تهیه می شود.
بد نیست بدانید که اشعه ایکس از تمام مواد عبور می کند و باعث درد و خونریزی در بدن نمی شود.

کاربردهای رادیولوژی

رادیولوژی در بیمارستان ها، درمانگاه ها و اماکن درمانی کاربرد دارد. در واقع رادیولوژی سه نوع کاربرد دارد:

1. تشخیصی
2. درمانی
3. مصارف صنعتی

کاربرد رادیولوژی تشخیصی :  یا علم تصویربرداری، یک حوزه مهم در علوم پزشکی است که در کشف و تشخیص بیماری ها، تومورها و شکستگی ها به پزشک کمک می کند.
کاربرد درمانی: منظور استفاده از اشعه درمانی یا رادیوتراپی است که به منظور ریشه کن کردن تومورها و سرطان ها انجام می شود. برای بحث درمان نیاز به اشعه ی رادیولوژی بیشتری نسبت به بحث تشخیصی است.

رادیولوژیست کیست؟

پزشکی که بعد از گذراندن دوره پزشک عمومی، در رشته تخصص رادیولوژی به تحصیلات خود ادامه داده است رادیولوژیست است که اطلاعات لازم در زمینه ی بیماری ها و علائم بیماری ها دارد و این اطلاعات را با اطلاعات تصویری انطباق می دهد و تشخیص های ممکن را بررسی می کند.
در واقع رادیولوژیست نقش مهمی در تیم پزشکی دارد. رادیولوژیست ها مشاور پزشکان بالینی در امور تشخیصی هستند و رادیولوژیست اینترونشنال در امر درمان بیمار دخالت مستقیم دارد.

دستگاه رادیولوژی

اشعه ایکس در طبیعت زیاد وجود ندارد. برای کاربرد پزشکی این پرتوها باید به وسیله لامپهایی که برای این منظور ساخته شده اند تولید شود.
در لامپ مولد اشعه ایکس که شبیه لامپهای کاتودیک است، با بمباران الکترونی قطعه فلز مقاوم و کوچکی که از جنس تنگستن در قطبی از لامپ به نام کانون قرار دارد، ترازهای انرژی الکتریکی در این فلز به هم می خورد و انرژی ناشی از جابجایی الکترونها به صورت اشعه ایکس بیرون می آید.
الکترونهایی که مورد استفاده قرار می گیرند از سیم پیچ کوچکی در قطب منفی لامپ تولید می شوند و به کمک خلاء درون لامپ و تحت تاثیر اختلاف پتانسیل که از یک ژنراتور تولید می شود، به کانون لامپ برخورد می کنند.

انواع رادیولوژی

رادیولوژی یکی از روش‌های تشخیصی و درمانی در علم پزشکی است که پزشکان به کمک تصاویر بدست آمده از این روش، می‌توانند بیماری را به موقع تشخیص داده و درمان را شروع کنند. همانطور که گفتیم این روش علاوه بر تشخیص به موقع بیماری، در ریشه کن کردن بیماری‌هایی مثل انواع تومورها، سرطان‌ها و … نیز کاربرد دارد. انواع رادیولوژی بسته به قسمتی از بدن که تصویربردای بر روی آن انجام می‌گیرد، متفاوت هستند. انواع رادیولوژی عبارتند از:

1- رادیولوژی کمر

هدف از انجام رادیولوژی کمر، بررسی ناهنجاری‌های ژنتیکی ستون فقرات، شکستگی مهره‌ها، بیرون زدگی مهره‌های کمر، مشکلات نخاع و بسیاری مشکلات دیگر است. برای بررسی کمر و لگن و پی بردن به علت علائمی مثل کمردرد، گردن درد، باید رادیولوژی، سی تی اسکن و ام آر آی کمر را انجام داد. با استفاده از تصاویر بدست آمده از رادیولوژی، اطلاعات دقیقی از هر نوع آسیب، بیماری و ناهنجاری به دست می‌آید و پزشک می‌تواند درمان به موقع را شروع نماید.

2- رادیولوژی ریه

زمانی که با علائمی مثل سرفه‌های شدید، تب بالا، درد قفسه سینه، شکستگی دنده و …. به پزشک مراجعه می‌کنید، پزشک برای بررسی دقیق‎تر علت این علائم، رادیولوژی ریه را تجویز می‌کند. از این نوع رادیولوژی علاوه بر تشخیص بیماری، برای پی بردن به روند درمان نیز استفاده می‌شود.

3- رادیولوژی اسختوان

تصویربرداری از استخوان‌ها به کمک اشعه ایکس به منظور تشخیص تومورها، شکستگی استخوان، پوکی استخوان و دیگر بیماری‌ها، انجام می‌شود. جراح ارتوپد به کمک این تصاویر می‌تواند روند جوش خوردن شکستگی استخوان‌ها را بررسی نمایید. انواع رادیولوژی در مرکز تصویربرداری پارس با بهترین تجهیزات انجام می‌شود.

4- رادیولوژی دندان

زمانی که دندان پزشک قصد بررسی ساختار دندان‌ها در دهان را داشته باشد، رادیولوژی دندان را تجویز می‌کند. به کمک این تصاویر ناهنجاری‎های دندان، ریشه‌های دندان‎ها، اندازه و موقعیت قرارگیری دندان‌ها در دهان و… بطور دقیق مشخص هستند. با استفاده از این تصاویر دندانپزشک می‌تواند برای درمان دندان‌ها، برنامه ریزی درمانی مناسبی داشته باشد. رادیولوژی دندان در کرج (عکس opg در کرج)

رادیولوژی فک و صورت

به کمک رادیولوژی فک و صورت، اطلاعات مفیدی از انواع بیماری‌های دهان و دندان، موقعیت فک، اختلالات فک و دهان و بسیاری مشکلات دیگر، قابل شناسایی هستند. روش‌های مختلفی برای تصویربرداری از فک و صورت وجود دارد که بهترین روش، رادیولوژی Cone beam است.

رادیولوژی چگونه انجام می شود؟

رادیولوژی با استفاده از اشعه ایکس انجام می‌شود و تصاویر رادیولوژی در یک اتاق مخصوص و با استفاده از دستگاه رادیولوژی توسط رادیولوژیست، بدست می‌آیند. با توجه به نوع رادیولوژی( سی تی اسکن و ام آر ای) نحوه تصویربرداری متفاوت است.

برای سی تی اسکن بیمار باید بر روی تخت مخصوص تصویربرداری دراز بکشد و با استفاده از اشعه ایکس و کامپیوتر، تصاویر دقیق به دست می‌آید. تصاویر سی تی اسکن توسط کامپیوتر پردازش می‌شوند. در ام آر آی بیمار باید وارد دستگاه تونل مانند شود و اشعه ایکس به بدن بیمار تابانده می‎شود.

نکته: لازم به ذکر است که در زمان رادیولوژی باید تمامی اجسام فلزی مثل: کمربند، گردنبند، گیره سر و… را از خود جدا کنید، زیرا اجسام فلزی باعث تار شدن تصاویر می‌شوند و اطلاعات دقیقی از ساختار بدن بدست نمی‌آید. بهتر است در زمان رادیولوژی با لباس مخصوص وارد اتاق تصویربرداری شوید.

مزایای رادیولوژی

بسیاری از این افراد بر این باوراند که رادیولوژی چون با استفاده از اشعه ایکس انجام می‌شود، عوارض زیادی برای بدن دارد؛ اما این باور کاملا اشتباه است و با استفاده از تصاویر رادیولوژی پزشک می‌تواند بسیاری از بیماری‌ها و مشکلات بدن را به موقع تشخیص دهد. از مزایای انجام رادیولوژی می‎توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• درمان برخی از بیماری‌ها مثل انواع تومور و سرطان
• تشخیص به موقع بیماری وآغاز درمان موثر
• تشخیص نیاز بیمار به جراحی یا خیر
• مدیریت بهتر شرایط بدن
• جراحی به کمک رادیولوژی ( رادیولوژی مداخله‌ای) عوارض کمتری نسبت به جراحی‎های دیگر مثل جراحی‌های لاپاراسکوپی دارد.
• مدیریت بهتر بیماریی‌هایی مثل بیماری قلبی و سکته
• غربالگری بیماری‌هایی مثل سرطان پستان
• تشخیص زودهنگام خطر مرگ و میر بر اثر سرطان

عوارض رادیولوژی

تصویربرداری کوتاه مدت به کمک اشعه ایکس عوارض خاصی برای بدن به همراه ندارد اما اگر فردی بیش از حد در معرض این اشعه قرار گیرد، عوارض و خطراتی برای بدن وی به همراه خواهد داشت. عوارض احتمالی رادیولوژی عبارتند از:

• آسیب به ساختاری‌های سلولی
• بالا بردن ریسک ابتلا به سرطان
• آسیب به سلول‎های انسانی و در نتیجه ریزش مو شدید، سوختگی پوست و بروز انواع سرطان
• آسیب به DNA جنین

رادیولوژی با ماده حاجب

ماده حاجب یا کنتراست زا یک نوع ماده است که با پر رنگ کردن بافت‎های نرم بدن در رادیولوژی، به پزشک اجازه می‎دهد تا تشخیص بهتری از مشکلات بافت‎های نرم، رگ‌های خونی و… داشته باشد. این ماده از طریق روش‌های مختلفی از جمله: بلعیدن، تنقیه( از طریق مقعد)، تزریق وریدی، تزریق به فضای داخلی، وارد بدن بیمار می‌شود. این ماده هیچ ضرری برای بدن ندارد اما گاهی ممکن است بدن برخی از بیماران واکنش‌هایی مثل: حالت تهوع، سرگیجه، استفراغ و… نشان دهند.

مراقبت های لازم پس از رادیولوژی

رادیولوژی یک روش بی‎خطر بوده و در اکثر مواقع نیاز به مراقبت خاصی نیست و بیمار پس از تصویربرداری می‌تواند به زندگی روزمره خود بازگردد؛ اما در روش‌هایی مثل رادیولوژی مداخله‌ای، بیمار باید یکسری مراقبت‌ها را انجام دهد. تمامی مراقبت‌های لازم را رادیولوژیست به شما خواهد گفت.

اگر رادیولوژی با ماده کنتراست انجام شد، حتما پس از تصویربرداری به مدت 20 الی 30 دقیقه در مرکز بمانید تا در صورت مشاهده هرگونه عوارض، پزشکان به شما رسیدگی کنند.

بهترین مرکز رادیولوژی در کرج

یکی از بهترین مراکز تصویربرداری در کرج، مرکز تصویربرداری پزشکی پارس به همراه کادر مجرب و تجهیزات پیشرفته است. در این مرکز تمامی خدمات تشخیصی و درمانی مثل: ام آر آی، سی تی اسکن، ماموگرافی، سونوگرافی، رادیولوژی و…. با بهترین تجهیزات ارائه داده می‌شوند.

شما می‌توانید نوبت خود را از طریق سایت ثبت نمایید. همچنین می‌توانید برای اطلاع از قیمت‎ها، خدمات، ارتباط با این مرکز با شماره 02632191 تماس بگیرید.

سوالات متداول

1. چگونه برای رادیولوژی آماده شویم؟

بسته به قسمتی که رادیولوژی بر روی آن انجام می‌شود، آمادگی بیمار متفاوت خواهد بود؛ قبل از انجام رادیوگرافی لازم است پزشک یا کارشناس را از وضعیت بارداری، داروهای مصرفی یا آلرژی مطلع سازید. پوشیدن لباس بدون دکمه و زیپ توصیه می شود و ممکن است نیاز به پوشیدن لباس مخصوص داشته باشید. قبل از انجام رادیوگرافی تمام اشیای فلزی ، طلا و عینک را از بدن خارج کنید. برای برخی از رادیوگرافی ها لازم است ناشتا باشید و یا آمادگی خاصی بگیرید. در بیشتر گرافی ها نیاز به عدم حرکت در چند ثانیه وجود دارد تا تصاویر واضح تری بدست آید. گاهی لازم است برای چند ثانیه تنفس نگه داشته شود که حتما کارشناس توضیحات و آموزش لازم را به شخص خواهد داد.

2. رادیولوژی برای کودکان چگونه انجام می‌شود؟

در زمان رادیولوژی بیمار باید کاملا بدون حرکت بماند که تصاویر بطور دقیق و واضح گرفته شوند. کودکان ممکن است از تصویربردای بترسند و اجازه ندهند تصویربردای به درستی انجام شود، به همین دلیل پزشک استفاده از آرامبخش را تجویز می کند.

3. در چه سنی از بارداری می‌توان رادیولوژی را انجام داد؟

رادیولوژی در دوران بارداری توصیه نمی‌شود، اما ممکن است در برخی از موارد نیاز به تصویربرداری با اشعه ایکس باشد و چاره‌ای نیست؛ در این مواقع سن بارداری بررسی می‌‌شود و اگر مادر در سه ماه اول بارداری باشد، رادیولوژی انجام نمی شود. زیرا امکان آسیب به جنین وجود دارد.