سونوگرافی

سونوگرافی‌ برای رویت جریان خون و حرکت اعضای داخلی بدن مانند دریچه‌های قلبی کاربرد دارد. سونوگرافی یکی از روش‌های تشخیص بیماری در پزشکی است که از طریق امواج صوتی و با فرکانس بالا تصاویر دقیقی از اندام‌های داخلی بدن به دست می‌آید. این روش یک روش غیر تهاجمی محسوب می‌شود و کاملا بدون درد بوده و تمامی افراد( کودکان، زنان، مردان و…..) می‌توانند از این روش برای تشخیص بیماری استفاده کنند.

سونوگرافی انواع مختلفی دارد که بسته به تشخیص پزشک، یکی از آنها برای شما تجویز می‌شود. با توجه به محلی که مورد ارزیابی قرار می‌گیرد، نوع سونوگرافی متفاوت خواهد بود. در مرکز تصویربرداری پارس انواع سونوگرافی از جمله: سونوگرافی شکم و لگن، سونوگرافی بارداری، سونوگرافی کالر داپلر و…. با بهترین تجهیزات انجام می‌شود.

دانلود راهنمای کامل سونوگرافی در مرکز تصویربرداری پارس (PDF)

امواج سونوگرافی یا اولتراسوند چیست؟

اولترا (ultra) در فارسی به معنی “فرا” و “ماوراء” است و سوند (sound) یعنی “صدا” و “صوت”. اولتراسوند همان امواج ماوراء صوت است؛ امواجی با طول موج بالا که برای گوش انسان قابل شنیدن نیستند ولی توسط دستگاه‌ها و تجهیزات خاصی قابل ردیابی و شناسایی هستند.
 امواج ماوراء صوت یا اولتراسوند چطور کار می‌کنند؟

امواج ماوراء صوت آزادانه از میان بافت‌های مایع و نرم و همچنین هوا می‌گذرند در این حال اگر به بافت متراکم‌تر و سفت‌تر برخورد کنند بازتاب پیدا می‌کنند .به این پدیده اکو یا echo می‌گویند.

به عنوان مثال امواج سونوگرافی به راحتی از خون داخل قلب می‌گذرند ولی هنگامی که به درچه‌های قلبی (که متراکم‌تر و سفت‌تر از خون هستند) برخورد می‌کنند به مقدار زیادی بازتاب پیدا می‌کنند و به سمت دستگاه تولید کننده موج برمی‌گردند. مثالی دیگر؛ امواج سونوگرافی از صفرای داخل کیسه صفرا آزادانه عبور می‌کنند ولی اگر در مسیر خود به سنگ صفرا برخورد کنند بازتاب پیدا می‌کنند.

بنابراین امواج سونوگرافی در برخورد با بافت‌های مختلف به دلیل تراکم و سفتی متفاوت آن‌ها به مقدارهای گوناگونی بازتاب پیدا می‌کنند ولی دستگاه با اندازه‌گیری همین اختلاف بازتاب و پردازش آن‌ها، تصویر بافت‌های داخلی بدن را روی صفحه نمایش خود نشان می‌دهد.

اینفوگرافیک سونوگرافی

طرز کار سونوگرافی چگونه است؟
 شما روی تخت دراز می‌کشید، پزشک شما پروب (یک دستگاه به اندازه موس رایانه) را روی محلی که می‌خواهد معاینه کند قرار می‌دهد. پروب یک دستگاه کوچک است که امواج اولتراسوند تولید می‌کنند و همچنین بازتاب آن‌ها را دریافت می‌کند.

در محل تماس پروب با پوست شما مقداری ژل لغزنده یا لوبریکانت مالیده می‌شود تا پروب راحت‌تر روی پوست حرکت کند و همچنین تصویر بهتری به دست بیاید. پروب به وسیله یک سیم به دستگاه سونوگرافی متصل است، سونوگرافی نیز به یک صفحه نمایش اتصال دارد.

امواج صوتی از پروب به بافت‌های بدن فرستاده می‌شود و موج‌ها پس از برخورد با بافت‌های مختلف به مقدار متفاوت بازتاب می‌کنند و این اطلاعات به دستگاه سونوگرافی منتقل می‌شود.

انواع سونوگرافی

سونوگرافی با توجه به ناحیه مورد ارزیابی، به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند؛ سونوگرافی با استفاده از امواج صوتی انجام می‌شود و جایگزین بسیار خوبی برای روش‌هایی است که برای تصویربرداری از اشعه ایکس استفاده می‎کنند. انواع سونوگرافی با توجه به محل مورد ارزیابی، عبارتند از:

1. سونوگرافی شکم و لگن

سونوگرافی شکم و لگن رایج‌ترین نوع سونوگرافی بوده که در آن تمامی اندام‎های داخلی شکم و لگن مثل: کیسه صفرا، طحال، لوزالمعده، رحم، تخمدان، پروستات و….. مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. در این نوع سونوگرافی به دلیل وجود فضاهای خالی، امکان ارزیابی معد و روده نیست و امواج صوتی به خوبی بازتاب نمی‌شوند. اما برای بررسی عروق و جداره معده از سونوگرافی می‌توان استفاده نمود.

با استفاده از سونوگرافی شکم و لگن می‌توان مشکلاتی اعم از: پارگی عضلات، وجود توده در بافت‌های نرم، خونریزی داخلی، وجود عفونت و مایع آزاد، وجود جسم خارجی در شکم، مشکلات کلیه و مجاری ادرار، بررسی تومورهای خوش خیم و بدخیم، مشکلات کبدی، التهاب کبد، آپاندیس و…. بررسی می‌شوند.

2. سونوگرافی بیرونی

سونوگرافی بیرونی همان سونوگرافی معمولی است که با قرارگیری پروب دستگاه بر روی پوست بدن اندام‌های داخلی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. سونوگرافی شکم و لگن، دوران بارداری و بسیاری دیگر از سونوگرافی‌ها از نوع بیرونی هستند. در اکثر مواقع پزشک برای بررسی اندام‌ها، سونوگرافی بیرونی را تجویز می‌کند و فقط در موارد خاص و برای بررسی دقیق‌تر، سونوگرافی داخلی تجویز می‌شود.

3. سونوگرافی داخلی

 همانطور که گفتیم گاهی پزشک برای بررسی دقیق‌تر اندام‌ها، سونوگرافی داخلی را تجویز می‌کند. این نوع سونوگرافی معمولا برای بررسی دقیق تر اندام‌هایی مثل: رحم و تخمدان‌ها در زنان و غده پروستات در مردان، انجام می‌شود. برای بررسی تخمدان و رحم در زنان پروب دستگاه درون واژن و در مردان پروب دستگاه در مقعد قرار می‌گیرد.

4. سونوگرافی دوران بارداری

دوران بارداری از حساس‌ترین دوران‌ها برای مادر و جنین است و انجام سونوگرافی‌های بارداری بسیار مهم و حائز اهمیت هستند. در سونوگرافی بارداری ، سلامت جنین مورد بررسی قرار می‌گیرد. سونوگرافی‌های دوران باردای عبارتند از:

• سونوگرافی تشکیل قلب: این سونوگرافی در هفته 5 الی 8 بارداری و گاها در هفته 10 بارداری برای بررسی تشکیل شدن قلب جنین انجام می‌شود.
• سونوگرافی NT : سونوگرافی ان تی یا پشت گردن جنین یکی از مهم‌ترین سونوگرافی‌ها در دوران بارداری محسوب می‌شود و حتما باید در هفته 11 الی 14 هفته انجام شود. در این سونوگرافی تیغه بینی جنین و اندازه پشت گردن، سلامت رشد مغز، قلب و دیگر اندام‌های جنین مورد بررسی قرار می‌گیرد. این سونوگرافی برای ارزیابی مشکلات ژنتیکی مثل سندروم داون و دیگر نواقص ژنتیکی بسیار مهم است.
• سونوگرافی آنومالی: سونوگرافی آنومالی در هفته 18 بارداری انجام می‎شود و هدف از انجام آن، بررسی رشد اعضای بدن جنین، رشد مغز و…. است.
• سونوگرافی هفته 32: سونوگرافی‌های دیگری در دوران بارداری برای رشد جنین و بررسی خونرسانی از طریق جفت و بند ناف به جنین انجام می‌شود که یکی از آنها سونوگرافی 32 هفته است.

5. سونوگرافی واژینال

سونوگرافی واژینال یک سونوگرافی داخلی برای زنان است که پروب دستگاه درون واژن قرار می‎گیرد و تمامی اندام‌های زنانه مثل: رحم، تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ و مشکلات آنها مورد بررسی قرار می‌گیرند. این نوع سونوگرافی هیچ دردیی نداشته و عوارضی برای بیمار به همراه ندارد. گاهی در اوایل بارداری برای دیده شدن کیسه زرده بارداری و اطمینان از قرارگیری جنین در درون رحم، پزشک زنان سونوگرافی ترانس واژینال را تجویز می‌کند.

6. سونوگرافی بیضه ها

گاهی پزشک اورولوژی برای بررسی مشکلاتی نظیر وارکوسیل( گشادی سیاهرگ های بیضه)، هیدروسل( آب آوردن بیضه‌ها)، پیچش بیضه‌ها و… سونوگرافی بیضه را تجویز می‌کند. این سونوگرافی برای مردان عارضه‌ای به همراه ندارد و نیاز به نگرانی نیست. تمامی این مشکلاتی که نام بردیم اگر به موقع با سونوگرافی تشخیص داده نشوند باعث مشکلات دیگری مثل نازایی می‌شوند.

7. سونوگرافی قلب و عروق

سونوگرافی قلب و عروق برای بررسی عروق خونی قلب، نحوه پمپاژ کردن خون، عملکرد قلب و بسیاری مشکلات دیگر قلب، انجام می‌شود.

8. سونوگرافی ارتوپدی

یکی دیگر از انواع سونوگرافی که در مرکز تصویربرداری پارس انجام می‌شود، سونوگرافی ارتوپدی است. در این نوع سونوگرافی عضلات، مفاصل، تاندون‌ها و رباط‌های بدن مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. در سونوگرافی ارتوپدی مشکلاتی نظیر: پارگی تاندون آشیل، در رفتگی مفصل ران، پارگی عضلات، مینیسک زانو، خونریزی داخلی عضلات، تومور بافت‌های نرم و… تشخیص داده می‌شوند.

9. سونوگرافی کالر داپلر

دستگاه سونوگرافی پس از پردازش این اطلاعات، تصویر را بر صفحه نمایش، نشان می‌دهد. به دلیل آن که پروب هر لحظه در حال تولید امواج صوتی است و بازتاب‌ها را دریافت می‌کند و به دستگاه می‌فرستد، تصویر صفحه نمایش هر لحظه تغییر کرده و به همین دلیل سونوگرافی علاوه بر ساختار می‌تواند حرکت اعضای داخلی بدن را به صورت زنده نشان دهد؛ به عنوان مثال، دریچه‌های قلبی حین انجام سونوگرافی به نمایش در می‌آیند و در حال باز و بسته شدن هستند. آزمایش‌گر یا پزشک شما، پروب را به جهت‌های مختلف حرکت می‌دهد تا موضع مشخص را از زاویه‌های مختلف مشاهده کند و مورد بررسی قرار دهد.

سونوگرافی هیچ دردی ندارد و ۱۵ تا ۴۵ دقیقه (بسته به محل مورد آزمایش) به طول می‌انجامد. تصاویر سونوگرافی می‌توانند به صورت عکس یا فیلم ضبط و ذخیره شوند.

سونوگرافی در چه مواردی به کار می‌رود؟

• سونوگرافی می‌تواند در شناسایی اندازه، شکل و قوام اعضا و ساختار‌های داخلی بدن کمک کند
• به پیگیری میزان رشد جنین و رشد غیر طبیعی آن کمک کند.
• آزمایش سونوگرافی حاملگی یک آزمایش مهم و بی خطر دوران بارداری است
• ساختارهای غیر طبیعی قلبی و مشکلات دریچه‌های قلب را مشخص کند. سونوگرافی قلبی بیشتر به “اکوکاردیوگرافی” (echocardiogram) معروف است.
• به شناسایی بیماری‌ها و موارد غیر طبیعی در کبد و کیسه صفرا (سنگ صفرا)، پانکراس، غده تیرویید، غدد لنفاوی، تخمدان‌ها، بیضه‌ها، کلیه‌ها، مثانه و پستان کمک کند؛
• سونوگرافی می‌تواند مشخص کند که توده مشکوک داخل بافت یا عضو، سفت و توپر است یا توخالی و کیستی و پر شده از مایع.
• در شناسایی پهن شدن غیر طبیعی عروق و رگ‌های بدن (آنوریسم aneurysms) کمک کند.
• در نهایت لازم به ذکر است که معمولا آمادگی قبلی برای این آزمایش نیاز ندارید. داروهای خود را نیز می‌توانید مصرف کنید.

بهترین مرکز سونوگرافی در کرج

مرکز تصویربرداری پارس به عنوان یک مرکز مجهز به همراه کادری مجرب در کرج در حال فعالیت می‌باشد. در این مرکز خدماتی اعم از:

سونوگرافی، رادیولوژی، سی تی اسکن ، ام آر آی ، الاستوگرافی و …. با تجهیزاتی پیشرفته و با دقت بسیار بالا، به شما عزیزان ارائه داده می‌شود. برای ثبت نوبت می‎توانید نوبت خود را از طریق سایت دریافت نمایید. همچنین برای اطلاع از هزینه‌ها و ارتباط با مرکز تصویربرداری پارس میتوانید با شماره 02632191 تماس بگیرید.

منبع ویکی پدیا برای مطالعه بیشتر :

https://en.wikipedia.org/wiki/Medical_ultrasound

سوالات متداول sonography

1. آیا سونوگرافی عوارض دارد؟

تصاویر سونوگرافی با استفاده از امواج صوتی بدست می‌آیند و این امواج هیچ ضرری برای بدن به همراه ندارند. این روش کاملا بدون عارضه بوده و به همین علت معاینه‌های مهم در دوران بارداری با استفاده از این روش انجام می‌شوند.

2. آیا در مرکز تصویربرداری پارس سونوگرافی کالر داپلر انجام می‌شود؟

بله! مرکز تصویربرداری پارس تمامی تجهیزات مورد نیاز برای سونوگرافی کالر داپلر را دارد. همچنین این نوع سونوگرافی توسط بهترین پزشکان انجام می‌شود.

3. سونوگرافی برای چه کسانی مناسب نیست؟

سونوگرافی یک روش غیر تهاجمی بوده و هیچ عوارضی ندارد؛ بنابراین تمامی افراد از کودکان گرفته تا بزرگسالان، می‌توانند از این روش استفاده کنند.